Eerste Hulp
bij Angstcultuur

Niet als mensen in het verleden hebben geleerd dat jezelf uitspreken iets negatiefs kan opleveren. Dan vraag je precies om het gedrag dat de omgeving die persoon afgeleerd heeft in het verleden. Eerst moet je begrijpen waarom zwijgen, aanpassen of vermijden logisch is geworden.

Vertrouwen speelt een rol, maar vertrouwen volgt vooral uit wat de omgeving laat zien. Je krijgt niet meer vertrouwen door je het je voor te nemen. De Gedragscoach kijkt concreter en praktisch naar gedrag. Wat gebeurt er wanneer iemand tegenspreekt of een afwijkende mening geeft? Juist via consequenties leren mensen wat binnen een groep veilig is.

Sommige mensen hebben baat bij het aanleren van vaardigheden. Dat is echter niet hetzelfde als het ook daadwerkelijk gaan doen in de praktijk. Een training feedback suggereert dat training vervolgens ook doen betekent. Zo werkt gedrag niet. Als aanspreken negatieve consequenties oplevert, kan niet-aanspreken nog steeds de verstandigste keuze zijn. Ook al heb je gisteren nog een training gehad.

Dat kan helpen, maar voorbeeldgedrag alleen verandert nog geen patroon binnen een groep. Cultuur zit niet alleen in wat een leidinggevende doet, maar ook in wat mensen onderling van elkaar leren. Wat er in de dagelijkse praktijk gebeurt met mensen die afwijken, kritiek geven, fouten maken of verantwoordelijkheid nemen, bepaalt mede welk gedrag zich verspreidt. Uiteindelijk is een leidinggevende ook maar één persoon.

Een anonieme (!) meting kan zichtbaar maken dát mensen onveiligheid ervaren. Daarmee weet je nog niet welk gedrag het probleem veroorzaakt en waarom dat gedrag blijft bestaan. Daar begint voor ons de gedragsanalyse. Een 'cultuuronderzoek' is voor ons dan ook vooral het in kaart brengen van de daadwerkelijke dynamiek binnen een groep en het samenvatten van welke consequenties bepaald gedrag opleveren.

Eén individu kan zeer veel invloed hebben, maar een cultuur ontstaat tussen mensen. Collega's reageren op elkaar, leidinggevenden reageren op medewerkers en groepen ontwikkelen gaandeweg een eigen norm. Ook begrijpelijke reacties als zwijgen, aanpassen en vermijden worden onderdeel van dat patroon. Daarom kijken we naar het patroon en niet alleen naar de mogelijke veroorzaker.

Omdat je niet alleen de mensen bij elkaar zet, maar ook het bestaande patroon in één ruimte plaatst. Wie heeft geleerd dat zwijgen veiliger is dan tegenspreken, neemt die ervaring de sessie in. Wie normaal veel ruimte inneemt, doet dat mogelijk daar ook. Of juist dan net niet.

Na afloop gelden dezelfde dagelijkse consequenties opnieuw. Als vermijdend gedrag de volgende dag voldoende oplevert en uitspreken nog steeds risico's met zich meebrengt, is er weinig reden voor het patroon om duurzaam te veranderen.

Bij De Gedragscoach beginnen we niet bij de gewenste cultuur, maar bij het gedrag dat er nú is. Want het huidige gedrag is logisch, als je begrijpt waar gedrag vandaan komt en hoe hardnekkig het kan zijn. Je leert concreet kijken naar wat mensen doen, welke triggers er zijn en welke gevolgen ervoor zorgen dat gedrag wordt herhaald of vermeden. Van daaruit onderzoek je verder naar waar verandering mogelijk is.