Terug naar Blog
Wat is het verschil

Wat is het verschil tussen gevoel en emotie?

Dec 19, 2021

We zijn vaak zo gewend aan emoties van onszelf en anderen, dat we bijna niet stil staan bij het nut ervan. Daarnaast is er ook nog zoiets als gevoel. Wat is het verschil tussen gevoel en emotie? Wat is een gezonde manier waarop je ze in kunt zetten?

Hoe ontstaat gevoel?

Onze hersenen en ons zenuwstelsel geven inzicht in hoe we als mens een bepaalde toestand ervaren. Dit doen we door neurale patronen aan te leggen in het lichaam. Deze worden vervolgens vertaal in mentale beelden en patronen. Gevoel is daarmee een vorm van feedback over hoe we dingen om ons heen ervaren. Het helpt de mens om de wereld om zich heen te begrijpen en daar doorheen te bewegen.

Lees ook: Gevoel is geen kennisbron, maar een bron van feedback

Hoe ontstaan emoties?

Emoties zijn gevoelens op anabolen steroïden. Waar gevoel nog enigszins nauwkeurig inwendige feedback geeft, raken emoties vaak de buitenomgeving en zijn ze vaak af te lezen of te horen van de ander. De vier basale emoties zijn blijdschap, angst, boosheid en verdriet. Ook emoties zijn een vorm van feedback. Bij emoties wordt echter het limbische 'vecht of vlucht' systeem geactiveerd. Emoties hebben daarmee meer met overleving te maken dan gevoel dat heeft. Daarmee zijn emoties de krachtige versie van gevoel.

Wat is het nut van gevoel en emotie?

Zowel gevoel als emotie zijn voor de mens belangrijke vormen van beleving. Gevoel en emotie hebben een signaal functie. Past iets bij ons of past het niet? Over de eeuwen en millennia heen hebben emoties en gevoel ons in zekere mate beschermd tegen (levens)gevaar. Sensitief zijn voor de omgeving kon vroeger het verschil tussen leven en dood betekenen. Alhoewel de mens in de Westerse wereld inmiddels niet meer hoeft te vrezen voor het eigen voortbestaan, zijn de hersenen daar nog niet aan gewend. Sommige mensen navigeren met (zeer) veel gevoel en emotie door het leven. Het lastige daarbij is dat emoties en gevoel subjectief zijn. Wat goed voelt is een persoonlijke aangelegenheid. Het is niet op feiten gebaseerd. Toch zijn er mensen die gevoel zeer serieus nemen. Zij hebben hier soms ook een personage omheen gebouwd, met een woord zoals 'gevoelsmens'.

Heb jij je emoties onder controle?

De manier waarop een mens uit dat iets wel of niet past, zie je terug in het gedrag. Sommige mensen zijn in staat om hun gevoel en emoties onder controle te houden. Anderen kunnen dat niet. De mate waarin je grip hebt op je emotie, wordt emotionele regulatie genoemd. Er zijn mensen die hun emoties niet onder controle hebben, niet 'reguleren'. Het lastige voor emotionele mensen is dat zij voor hun buitenomgeving vaak onvoorspelbaar worden. Wanneer de ander emotioneel wordt valt namelijk vaak niet goed te voorspellen. De onvoorspelbaarheid van mensen die hun emotie de vrije loop laten is vaak groot. Dit maakt emotionele mensen vaak moeilijke collega's, ingewikkelde partners en onveilige ouders.

Nu we weten hoe het zit met gevoel en emotie, gaan we over naar de belangrijkste vraag. Wat is het verschil tussen gevoel en emotie?

Wat is het verschil tussen gevoel en emotie?

Het grootste verschil tussen gevoel en emotie is dat de één voor duurzame kwaliteit van leven kan zorgen en de ander voor een veel hobbeliger bestaan.

Via gevoel wordt gaandeweg duidelijk hoe je het beste kunt leven. Gevoelens vertellen iets over wat goed en wat fout is. Met gevoel kun je oefenen aan het voorspellen van problemen die je aan moet pakken. De kracht van gevoel is veel minder dan emotie, maar gevoel is wel altijd aanwezig als je er de ruimte aan geeft. Met gevoel communiceren kan ertoe leiden dat de ander zich met empathie behandeld voelt. Bij gevoel horen langetermijn ervaringen zoals liefde, geluk, verbitterdheid, gevoelens van wrok, depressie en tevredenheid.

Met emotie gaat het leven veel meer met pieken en dalen gepaard. Emoties gaan over 'veilig' of 'niet veilig'. Goed of fout. Emoties werken daarmee veel meer absoluut dan gevoel dat doet. Emoties zorgen ervoor dat een mens meer gericht is op de buitenwereld, dan op het innerlijke. De kracht waarmee emoties verschijnen is ook veel groter dan bij gevoel. Emoties zijn er vaak onmiddellijk en het is direct veel. Ze zijn daarmee intens, maar tijdelijk. Mensen die emotioneel zijn, zijn veel energie kwijt hieraan. Voorbeelden van de veel stekeliger feedback die emotie brengt zijn vreugde, angst, woede, lust, enthousiasme en verdriet.

Mag jij grip op emoties verwachten van de ander?

In mijn coachingspraktijk kom ik als Gedragscoach vaak in aanraking met gevoel en vooral emoties van anderen. Als je wil komen tot ander gedrag en gedragsverandering, dan stuit je in eerste instantie vaak op weerstand. Deze weerstand wordt dikwijls via emotie geuit. Dit is logisch, maar niet heel professioneel. Op een werkplek mag jij bij anderen grip verwachten op emoties. Toch is emotionele regulatie op veel werkplekken lang niet gebruikelijk. In trajecten waarin ik gevraagd wordt om te begeleiden bij een cultuurverandering kom ik vaak een sfeer tegen waarin het gebruikelijk is om negatieve emoties alle ruimte te geven. De eerste stap in het veranderen van gedrag is in zo'n geval educatie. Nee, het is niet normaal dat er emotioneel gereageerd wordt op elkaar. Ook al ben je dat misschien wel zo gewend. Emoties terug brengen naar gevoel is een belangrijke stap in het bereiken van meer stabiliteit in een team.

Lees ook: Hoe slechte emotionele ontwikkeling de bedrijfscultuur beïnvloed

De Gedragscoach ondersteunt personen en groepen met kennis over gedrag en gedragsverandering. 
Heb jij een situatie op werk of privé waarin we kunnen meedenken? Stuur ons een bericht.
Neem contact op